ETVZ

ETVZ — ETİK KURUL YÖNETİŞİM MODELİ

Türkiye için önerilen Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu modelini AB AI Act, UNESCO ve OECD ilkeleriyle karşılaştırmalı olarak ele alan bu rapor; bağımsızlık güvenceleri, risk sınıflandırması, etki temelli kapsama alanı ve ETVZ entegrasyonuyla kurumsal bir AI yönetişim mimarisi sunmaktadır.

Teknik ve Politika Raporu TÜRKİYE ULUSAL YAPAY ZEKA ETİK KURULU İÇİN KURUMSAL MİMARİ VE YÖNETİŞİM ÇERÇEVESİ AB AI Act, UNESCO Yapay Zeka Etiği Tavsiyesi ve OECD AI İlkeleri Referans Alınarak Hazırlanmış Karşılaştırmalı Yönetişim Tasarımı — Kurumsal İşbölümü, Kapsam ve Stratejik Konumlanma 2025 | ETVZ Araştırma Grubu ÖZET Bu rapor, Türkiye’nin yapay zeka ekosisteminde kurumsal bir […]

Yapay Zekâ Ekosisteminde ETVZ’nin Üst Katman Rolü: Çekirdek Değil Çerçeve

ETVZ; etik temelli vicdani zekâ; yapay zeka üst katman; LLM denetim katmanı; yapay zeka yönetişimi; AI governance;

Özet Yapay zekâ geliştirme sürecinde kurumlar çoğu zaman “kimin LLM’i var?” sorusuna odaklanırken, daha temel bir soru görülmezdir: “Bu modeller hangi çerçevede ve kimin sorumluluğunda çalışıyor?” Bu çalışma, ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zekâ) konseptini, teknik bir model yerine bir üst katman mimarisi olarak konumlandırır. Bu yaklaşım, ekosistem koordinasyonundan standart belirlemeye, fonlama mekanizmalarından denetim sistemlerine kadar […]

Sıfırdan LLM Geliştiren Yerli Projeler İçin ETVZ Entegrasyon Rehberi

ETVZ, vicdani zeka, yapay zeka etiği, LLM güvenliği, epistemik denetim, explainable AI, XAI, dijital egemenlik, yerli yapay zeka, yapay zeka mimarisi, Neo4j, ontoloji, yapay zeka regülasyonu, KVKK, AI governance, milli teknoloji

Milli Zekâyı Vicdanla Tahkim Etmek: Epistemik Denetim, Açıklanabilir Güvenlik ve Dijital Egemenlik Mimarisi 0. Kavramsal Çerçeve ve Makalenin Tezi Bu metin, sıfırdan Büyük Dil Modeli (LLM) geliştiren yerli projeler için Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) entegrasyonunu, yalnızca “güvenlik filtresi” ya da “uyumluluk modülü” gibi dar bir perspektifte değil; epistemik denetim, açıklanabilir güvenlik, kurumsal hesap verebilirlik […]

Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) Sisteminde Açıklanabilir Güvenlik ve Epistemik Denetçilik: Büyük Dil Modellerine Yönelik Hesaplamalı Vicdan Mimarisi

ETVZ, Vicdani Zeka, Epistemik Denetçilik, ESL, HVM, LLM, Yapay Zeka Etiği, XAI, AI Safety, Denetlenebilirlik, Ontoloji, Neo4j, Provenance, Risk Skoru, Guardrails, Compliance, Regülasyon, EU AI Act, KVKK, Sağlık, Hukuk, Biyogüvenlik, Kimya Güvenliği, Güvenilir Yapay Zeka, Kurumsal Yönetişim

Özet Bu çalışma, Büyük Dil Modellerinin (LLM) ürettiği çıktılarda güvenlik, doğruluk ve hesap verebilirlik sorunlarını ele alan Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) çerçevesinin kapsamlı akademik temelini ortaya koymaktadır. ETVZ, Epistemik Temelli Veri Zinciri üzerine konumlanan, kararlarını yalnızca kural tabanlı filtrelerle değil; ontolojik ilişkiler, epistemik kanıtlar ve geri izlenebilir veri yolları üzerinden gerekçelendiren bütüncül bir mimarı […]

Büyük Dil Modellerinde Yapısal Riskler ve Katman Bazlı Denetim Zorunluluğu: ETVZ Sisteminin Yasal Düzenleme Gerekliliği Üzerine Bir Değerlendirme

ETVZ, LLM, yapay zeka, AI governance, yapay zeka etiği, halüsinasyon, denetim katmanı, yapay zeka regülasyonu, etik yapay zeka, büyük dil modelleri, AI safety, AI oversight, model-agnostic, yapay zeka hukuku

Özet Amaç: Bu çalışma, büyük dil modellerinin (Large Language Models – LLM) yapısal risklerini analiz ederek, etik denetim katmanının yasal zorunluluk haline getirilmesinin gerekliliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) platformunun model-agnostik denetim katmanı olarak nasıl regüle edilebileceği teknik ve hukuki boyutlarıyla tartışılmaktadır. Yöntem: Mevcut LLM mimarilerinin epistemik sınırlılıkları, halüsinasyon üretimi ve aşırı […]

Yapay Zekâda “Basiretli” Yanıt Mekanizması: Epistemik Hafıza ve Neo4j ile Doğruluk Denetimi

Epistemik Hafıza; Neo4j Yapay Zeka; Trust Score Algoritması; LLM Doğruluk Denetimi; ETVZ Mimari; Halüsinasyon Önleme; Grafik Veritabanı Etik AI

Özet Büyük Dil Modelleri (LLM), doğası gereği istatistiksel olasılıklara dayanır; bu yapı onları dil üretiminde çok güçlü kılarken, “doğruluk” konusunda kırılgan hale getirir. Model, bildiği ile bilmediği arasındaki sınırı her zaman ayırt edemez; bu durum “halüsinasyon” (uydurma bilgi) ve bilgi kirliliği gibi sistemik sorunlara yol açar (Huang et al., 2023; Ji et al., 2023). ETVZ […]

Büyük Dil Modellerinde Karar Eşiği: ETVZ ile Cevap Vermek mi, Durmak mı?

ETVZ, Karar Eşiği, Yapay Zeka Etiği, Algoritmik Vicdan, HVM, DERP, Stratejik Sessizlik, Büyük Dil Modelleri, LLM Denetimi, Vicdani Muhakeme, Basiretli Yapay Zeka, Yerli Yapay Zeka Mimarisi, Yapay Zeka Felsefesi, Dijital Etik, Halüsinasyon Önleme, Epistemik Güven

Decision Threshold in Large Language Models: To Respond or To Remain Silent with ETVZ? Özet Günümüz büyük dil modelleri (LLM), yapısal olarak “cevap verme mecburiyeti” ile çalışmaktadır. Bu refleks; bilgi eksikliği, etik belirsizlik veya kültürel hassasiyet içeren durumlarda halüsinasyon, yanıltıcı yönlendirme veya uygunsuz çıktı üretimine yol açabilmektedir (Bender vd., 2021; Ji vd., 2023). ETVZ (Etik […]

Büyük Dil Modellerinde Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ): Ölçülebilir Performans Göstergeleri ve Yönetişim Metodolojisi

Özet Bu çalışma, Büyük Dil Modellerinin (LLM) etik, güvenlik ve uyumluluk performansını ölçümlemek için geliştirilen Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ) sisteminin kapsamlı metodolojisini sunmaktadır. ETVZ, çekirdek modele müdahale etmeden, üst katman mimarisi ile etik muhakeme, risk yönetimi ve epistemik güvenilirlik sağlayan bir çerçevedir. Araştırma, A/B test metodolojisi, beş temel KPI ekseni ve modüler performans ölçüm […]

Büyük Dil Modelleri İçin Yerli ve Milli Bir Üst Katman: ETVZ Teknik Entegrasyon ve Adaptasyon Protokolü

ETVZ, Teknik Entegrasyon, Yapay Zeka Etiği, LLM, DERP, Neo4j, Yazılım Mimarisi, Açık Kaynak, Milli Teknoloji, Algoritmik Denetim, SDK, Python AI, Veri Güvenliği

Özet Amaç: Ulusal yapay zeka stratejileri kapsamında geliştirilen Büyük Dil Modelleri (LLM), yüksek işlem kapasitelerine sahip olmalarına rağmen, kültürel uyumlandırma ve etik denetim süreçlerinde ek katmanlara ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışma, ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) platformunun, mevcut bir ana dil modeli üzerine “açık kaynaklı etik denetim katmanı” olarak entegre edilme protokollerini teknik detaylarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. […]

Büyük Dil Modelleri, Gerçek Yapay Zekâ ve ETVZ: Kelime Tahmininden Vicdani Karar Mimarisine Geçiş

yapay zeka, ai, llm, etik yapay zeka, vicdani zeka, etvz, hesaplamalı vicdan, kuantum bilgisayar, kuantum ai, agi, artificial general intelligence, quantum computing, ai ethics, ai governance, teknolojik gelecek, bilimsel devrim, yapay zeka mimarisi, toplumsal etki, sosyopolitik etki

Öz Günümüzde büyük dil modelleri (LLM) toplum tarafından yapay zekâ ile eş tutulmaktadır. Ancak mevcut LLM’ler olasılıksal token tahmini yapan sistemlerdir ve gerçek anlamda karar verme, sonuç değerlendirme veya sorumluluk taşıma kapasitesinden yoksundur. Bu çalışma, LLM’ler ile gerçek yapay zekâ (AI/AGI) arasındaki temel farklılıkları teknik ve epistemolojik açıdan ele almakta, mevcut etik yaklaşımların yetersizliklerini tartışmakta […]