Büyük Dil Modellerinde Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ): Ölçülebilir Performans Göstergeleri ve Yönetişim Metodolojisi
Özet Bu çalışma, Büyük Dil Modellerinin (LLM) etik, güvenlik ve uyumluluk performansını ölçümlemek için geliştirilen Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ) sisteminin kapsamlı metodolojisini sunmaktadır. ETVZ, çekirdek modele müdahale etmeden, üst katman mimarisi ile etik muhakeme, risk yönetimi ve epistemik güvenilirlik sağlayan bir çerçevedir. Araştırma, A/B test metodolojisi, beş temel KPI ekseni ve modüler performans ölçüm […]
Soğuk Hesaplamadan Vicdani Muhakemeye: ETVZ ve Yapay Zekanın “Üçüncü Yolu”
Giriş: Dijital Çağın Ontolojik Krizi İnsanlık, tarihinin en büyük teknolojik kırılmalarından birini yaşıyor. Milyarlarca parametreye sahip Büyük Dil Modelleri (LLM), insan bilgisini taklit etme konusunda kusursuzlaştı. Ancak bu “soğuk zeka”, kelimeleri bir araya getirirken anlamın en derin katmanını, yani vicdanı ıskalıyor. Bugünün modelleri “doğruyu” istatistiksel olarak hesaplayabiliyor ama “doğru olanı” seçme yetisinden yoksunlar. ETVZ (Etik […]
Bedenselleşen Yapay Zeka ve Eksik Parça: Integral AI’ın Devrimi ve “Vicdani Zeka” (ETVZ) Zorunluluğu
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Teknoloji dünyası, Tokyo merkezli Integral AI’ın yaptığı duyuruyla yeni bir çağa uyandı. Google’ın eski mühendislerinden Jad Tarifi liderliğindeki ekip, veri seti olmadan ve insan müdahalesi gerektirmeden yeni beceriler öğrenebilen bir yapay zekâ modeli geliştirdiklerini açıkladı. Bu gelişme, Yapay Zeka tarihinde “Büyük Veri” (Big Data) döneminin kapanıp, “Büyük Deneyim” (Big Experience) döneminin başladığını […]
İstatistiksel Papağandan Vicdani Ortağa: Büyük Dil Modellerinde Etik Temelli Paradigma Dönüşümü
Özet Bu çalışma, mevcut Büyük Dil Modelleri’nin (Large Language Models – LLM) yapısal sınırlılıklarını tespit etmekte ve Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) mimari çerçevesinin bu sınırlılıkları aşmadaki potansiyelini değerlendirmektedir. Günümüz LLM’leri, istatistiksel örüntü eşleştirme prensipleri üzerinde çalışan, bağlamsal anlam ve etik muhakeme kapasitesinden yoksun sistemlerdir. ETVZ projesi, Hesaplamalı Vicdan Modülü (HVM), Epistemik Hafıza Sistemi ve […]
ETVZ: DİJİTAL ÇAĞIN “BİLGELİK ORTAĞI”
(ETİK TEMELLİ VİCDANİ ZEKA STRATEJİK VİZYON BELGESİ) Tarih: Kasım 2025 Hazırlayan: ETVZ Araştırma İnisiyatifi 1. MANİFESTO: NEDEN BURADAYIZ? Yapay zeka çağında insanlık, tarihin en büyük kırılma noktalarından birinde duruyor. Elimizde insanüstü işlem yapabilen “Zekalar” var, ancak bu zekaların “Vicdanı” yok. Mevcut yapay zeka paradigmaları (ChatGPT, Gemini), doğruyu “istatistiksel olasılık” olarak hesaplar. Oysa biz biliyoruz ki; […]