ETVZ — ETİK KURUL YÖNETİŞİM MODELİ
Teknik ve Politika Raporu TÜRKİYE ULUSAL YAPAY ZEKA ETİK KURULU İÇİN KURUMSAL MİMARİ VE YÖNETİŞİM ÇERÇEVESİ AB AI Act, UNESCO Yapay Zeka Etiği Tavsiyesi ve OECD AI İlkeleri Referans Alınarak Hazırlanmış Karşılaştırmalı Yönetişim Tasarımı — Kurumsal İşbölümü, Kapsam ve Stratejik Konumlanma 2025 | ETVZ Araştırma Grubu ÖZET Bu rapor, Türkiye’nin yapay zeka ekosisteminde kurumsal bir […]
Sıfırdan LLM Geliştiren Yerli Projeler İçin ETVZ Entegrasyon Rehberi
Milli Zekâyı Vicdanla Tahkim Etmek: Epistemik Denetim, Açıklanabilir Güvenlik ve Dijital Egemenlik Mimarisi 0. Kavramsal Çerçeve ve Makalenin Tezi Bu metin, sıfırdan Büyük Dil Modeli (LLM) geliştiren yerli projeler için Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) entegrasyonunu, yalnızca “güvenlik filtresi” ya da “uyumluluk modülü” gibi dar bir perspektifte değil; epistemik denetim, açıklanabilir güvenlik, kurumsal hesap verebilirlik […]
Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) Sisteminde Açıklanabilir Güvenlik ve Epistemik Denetçilik: Büyük Dil Modellerine Yönelik Hesaplamalı Vicdan Mimarisi
Özet Bu çalışma, Büyük Dil Modellerinin (LLM) ürettiği çıktılarda güvenlik, doğruluk ve hesap verebilirlik sorunlarını ele alan Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) çerçevesinin kapsamlı akademik temelini ortaya koymaktadır. ETVZ, Epistemik Temelli Veri Zinciri üzerine konumlanan, kararlarını yalnızca kural tabanlı filtrelerle değil; ontolojik ilişkiler, epistemik kanıtlar ve geri izlenebilir veri yolları üzerinden gerekçelendiren bütüncül bir mimarı […]
Büyük Dil Modellerinde Yapısal Riskler ve Katman Bazlı Denetim Zorunluluğu: ETVZ Sisteminin Yasal Düzenleme Gerekliliği Üzerine Bir Değerlendirme
Özet Amaç: Bu çalışma, büyük dil modellerinin (Large Language Models – LLM) yapısal risklerini analiz ederek, etik denetim katmanının yasal zorunluluk haline getirilmesinin gerekliliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) platformunun model-agnostik denetim katmanı olarak nasıl regüle edilebileceği teknik ve hukuki boyutlarıyla tartışılmaktadır. Yöntem: Mevcut LLM mimarilerinin epistemik sınırlılıkları, halüsinasyon üretimi ve aşırı […]
Büyük Dil Modellerinde Karar Eşiği: ETVZ ile Cevap Vermek mi, Durmak mı?
Decision Threshold in Large Language Models: To Respond or To Remain Silent with ETVZ? Özet Günümüz büyük dil modelleri (LLM), yapısal olarak “cevap verme mecburiyeti” ile çalışmaktadır. Bu refleks; bilgi eksikliği, etik belirsizlik veya kültürel hassasiyet içeren durumlarda halüsinasyon, yanıltıcı yönlendirme veya uygunsuz çıktı üretimine yol açabilmektedir (Bender vd., 2021; Ji vd., 2023). ETVZ (Etik […]
Büyük Dil Modellerinde Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ): Ölçülebilir Performans Göstergeleri ve Yönetişim Metodolojisi
Özet Bu çalışma, Büyük Dil Modellerinin (LLM) etik, güvenlik ve uyumluluk performansını ölçümlemek için geliştirilen Etik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ) sisteminin kapsamlı metodolojisini sunmaktadır. ETVZ, çekirdek modele müdahale etmeden, üst katman mimarisi ile etik muhakeme, risk yönetimi ve epistemik güvenilirlik sağlayan bir çerçevedir. Araştırma, A/B test metodolojisi, beş temel KPI ekseni ve modüler performans ölçüm […]
Büyük Dil Modelleri İçin Yerli ve Milli Bir Üst Katman: ETVZ Teknik Entegrasyon ve Adaptasyon Protokolü
Özet Amaç: Ulusal yapay zeka stratejileri kapsamında geliştirilen Büyük Dil Modelleri (LLM), yüksek işlem kapasitelerine sahip olmalarına rağmen, kültürel uyumlandırma ve etik denetim süreçlerinde ek katmanlara ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışma, ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) platformunun, mevcut bir ana dil modeli üzerine “açık kaynaklı etik denetim katmanı” olarak entegre edilme protokollerini teknik detaylarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. […]
Bedenselleşen Yapay Zeka ve Eksik Parça: Integral AI’ın Devrimi ve “Vicdani Zeka” (ETVZ) Zorunluluğu
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Teknoloji dünyası, Tokyo merkezli Integral AI’ın yaptığı duyuruyla yeni bir çağa uyandı. Google’ın eski mühendislerinden Jad Tarifi liderliğindeki ekip, veri seti olmadan ve insan müdahalesi gerektirmeden yeni beceriler öğrenebilen bir yapay zekâ modeli geliştirdiklerini açıkladı. Bu gelişme, Yapay Zeka tarihinde “Büyük Veri” (Big Data) döneminin kapanıp, “Büyük Deneyim” (Big Experience) döneminin başladığını […]
RLHF’in Ötesi: Büyük Dil Modellerine “Hesaplamalı Vicdan” Mimarisi Entegrasyonu (ETVZ Teknik Derlemesi)
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Tarih: Aralık 2025 Yönetici Özeti (Abstract) Mevcut Büyük Dil Modelleri (LLM’ler), “bir sonraki token tahmini” (next-token prediction) prensibiyle çalışan güçlü stokastik motorlardır. Ancak bu modeller, ürettikleri çıktıların anlamsal doğruluğunu veya etik sonuçlarını içsel olarak “muhakeme” yeteneğine sahip değildir. Mevcut hizalama (alignment) teknikleri—örneğin RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback)—genellikle modelin ağırlıklarına gömülü statik […]
ETVZ: DİJİTAL ÇAĞIN “BİLGELİK ORTAĞI”
(ETİK TEMELLİ VİCDANİ ZEKA STRATEJİK VİZYON BELGESİ) Tarih: Kasım 2025 Hazırlayan: ETVZ Araştırma İnisiyatifi 1. MANİFESTO: NEDEN BURADAYIZ? Yapay zeka çağında insanlık, tarihin en büyük kırılma noktalarından birinde duruyor. Elimizde insanüstü işlem yapabilen “Zekalar” var, ancak bu zekaların “Vicdanı” yok. Mevcut yapay zeka paradigmaları (ChatGPT, Gemini), doğruyu “istatistiksel olasılık” olarak hesaplar. Oysa biz biliyoruz ki; […]