Büyük Dil Modelleri, Gerçek Yapay Zekâ ve ETVZ: Kelime Tahmininden Vicdani Karar Mimarisine Geçiş
Öz Günümüzde büyük dil modelleri (LLM) toplum tarafından yapay zekâ ile eş tutulmaktadır. Ancak mevcut LLM’ler olasılıksal token tahmini yapan sistemlerdir ve gerçek anlamda karar verme, sonuç değerlendirme veya sorumluluk taşıma kapasitesinden yoksundur. Bu çalışma, LLM’ler ile gerçek yapay zekâ (AI/AGI) arasındaki temel farklılıkları teknik ve epistemolojik açıdan ele almakta, mevcut etik yaklaşımların yetersizliklerini tartışmakta […]
Ontolojik Bir Gereklilik Olarak Hesaplamalı Vicdan: ETVZ Mimari Raporu
Özet Büyük Dil Modelleri (LLM), stokastik papağanlık ve RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback) paradigması içerisinde, etik kararları olasılıksal kısıtlar olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım, etiği mekanik bir filtreleme mekanizmasına indirgemekte ve değer yüklü muhakemenin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) projesi, bu sınırlılığa karşı bilginin epistemik doğrulanması ile aksiyolojik ağırlıklandırılmasını birleştiren […]
Yapay Zekâ Sistemlerinde Vicdani Muhakeme Katmanı: ETVZ Teknik Mimarisi ve Büyük Dil Modelleriyle Karşılaştırmalı Analiz
Özet Günümüz Büyük Dil Modelleri (BDM), etik uyumlandırma süreçlerinde İnsan Geri Bildirimli Pekiştirmeli Öğrenme (RLHF) ve statik güvenlik filtrelerine dayanmaktadır. Bu çalışma, etik değerlendirmeyi sistem çekirdeğine entegre eden Epistemik Temelli Vicdani Zekâ (ETVZ) mimarisini incelemekte ve ChatGPT ile Gemini gibi önde gelen modellerin etik karar alma mekanizmalarıyla karşılaştırmalı analiz sunmaktadır. ETVZ’nin grafik tabanlı epistemik hafıza […]
Etik Temelli Vicdani Zekâ: Dijital Yalnızlıktan Sorumlu Danışmanlığa
1. GİRİŞ: PARADOKSUN TAN’I 1.1 Problem Cümlesi Bilgi çağının ortasında, insanlık tarihinin en yüksek bağlantı yoğunluğunu yaşamaktadır. Sosyal ağlar 5 milyarı aşkın kullanıcıya ulaşmış, iletişim teknolojileri coğrafi sınırları ortadan kaldırmıştır. Ancak bu ölçülü ilerleme, beklenmedik bir sosyolojik sonuç yaratmıştır: hiperaktivitenin içinde passive izolasyon. Sherry Turkle’ın “Alone Together” (2011) başlıklı çalışında ortaya konan bulgular, günümüzde daha […]
Bedenselleşen Yapay Zeka ve Eksik Parça: Integral AI’ın Devrimi ve “Vicdani Zeka” (ETVZ) Zorunluluğu
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Teknoloji dünyası, Tokyo merkezli Integral AI’ın yaptığı duyuruyla yeni bir çağa uyandı. Google’ın eski mühendislerinden Jad Tarifi liderliğindeki ekip, veri seti olmadan ve insan müdahalesi gerektirmeden yeni beceriler öğrenebilen bir yapay zekâ modeli geliştirdiklerini açıkladı. Bu gelişme, Yapay Zeka tarihinde “Büyük Veri” (Big Data) döneminin kapanıp, “Büyük Deneyim” (Big Experience) döneminin başladığını […]
Milyar Dolarlık Tüketimden Vicdani Liderliğe: ETVZ ile Türkiye’nin Yapay Zeka Sıçraması
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Tarih: Aralık 2025 Platform: etvz.com.tr Giriş: Dijital Cari Açık ve Bağımlılık Tuzağı Yapay zeka, 21. yüzyılın elektriğidir. Bugün küresel Büyük Dil Modeli (LLM) ve üretken yapay zeka pazarının büyüklüğü yüz milyarlarca dolarla ifade edilmekte ve her yıl katlanarak büyümektedir. Şirketler, kurumlar ve bireyler, işlerini daha verimli yapmak için bu “dijital zekayı” kiralamak […]
Dilin Ötesi: Yapay Zekada Kültürel Hizalanma ve “Yerli” Anlamın İnşası
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Tarih: Aralık 2025 Platform: etvz.com.tr Giriş: Mükemmel Çevirinin İlüzyonu Bugün ChatGPT, Claude veya Gemini gibi küresel Büyük Dil Modelleri (LLM’ler) ile Türkçe konuştuğumuzda, büyüleyici bir deneyim yaşıyoruz. Cümle yapıları kusursuz, kelime dağarcıkları zengin ve dilbilgisi hataları neredeyse yok. Bu akıcılık, kolayca bir yanılsamaya kapılmamıza neden oluyor: “Bu yapay zeka bizi anlıyor.” Ancak […]