Büyük Dil Modelleri, Gerçek Yapay Zekâ ve ETVZ: Kelime Tahmininden Vicdani Karar Mimarisine Geçiş
Öz Günümüzde büyük dil modelleri (LLM) toplum tarafından yapay zekâ ile eş tutulmaktadır. Ancak mevcut LLM’ler olasılıksal token tahmini yapan sistemlerdir ve gerçek anlamda karar verme, sonuç değerlendirme veya sorumluluk taşıma kapasitesinden yoksundur. Bu çalışma, LLM’ler ile gerçek yapay zekâ (AI/AGI) arasındaki temel farklılıkları teknik ve epistemolojik açıdan ele almakta, mevcut etik yaklaşımların yetersizliklerini tartışmakta […]
Ontolojik Bir Gereklilik Olarak Hesaplamalı Vicdan: ETVZ Mimari Raporu
Özet Büyük Dil Modelleri (LLM), stokastik papağanlık ve RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback) paradigması içerisinde, etik kararları olasılıksal kısıtlar olarak ele almaktadır. Bu yaklaşım, etiği mekanik bir filtreleme mekanizmasına indirgemekte ve değer yüklü muhakemenin yetersiz kalmasına neden olmaktadır. ETVZ (Etik Temelli Vicdani Zeka) projesi, bu sınırlılığa karşı bilginin epistemik doğrulanması ile aksiyolojik ağırlıklandırılmasını birleştiren […]
Kişisel Etik Danışmanlar ve ETVZ: Teknoloji Çağında İnsanlık Mimarisi (Conceptual / Thought Leadership Paper)
Gizliliği Bozmadan, Vicdanı Merkezileştirmeden, Felaketi Önlemek Mümkün mü? Önsöz: Neden Şimdi? İnsanlık tarihinin önemli bir dersi var: En yıkıcı kararlar çoğu zaman küçük gruplar tarafından, gizli alınır ve iyi niyet iddiasıyla savunulur. Soykırımlardan ırk deneylerine, gizli istihbarat operasyonlarından siyasi suikastlara kadar, bu kararları almış olanlar çoğu zaman kendilerini haklı saymışlardır. Bugün ise tarih bir farklı […]
Milyar Dolarlık Tüketimden Vicdani Liderliğe: ETVZ ile Türkiye’nin Yapay Zeka Sıçraması
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Tarih: Aralık 2025 Platform: etvz.com.tr Giriş: Dijital Cari Açık ve Bağımlılık Tuzağı Yapay zeka, 21. yüzyılın elektriğidir. Bugün küresel Büyük Dil Modeli (LLM) ve üretken yapay zeka pazarının büyüklüğü yüz milyarlarca dolarla ifade edilmekte ve her yıl katlanarak büyümektedir. Şirketler, kurumlar ve bireyler, işlerini daha verimli yapmak için bu “dijital zekayı” kiralamak […]
Dilin Ötesi: Yapay Zekada Kültürel Hizalanma ve “Yerli” Anlamın İnşası
Yazar: Göktürk KADIOĞLU Tarih: Aralık 2025 Platform: etvz.com.tr Giriş: Mükemmel Çevirinin İlüzyonu Bugün ChatGPT, Claude veya Gemini gibi küresel Büyük Dil Modelleri (LLM’ler) ile Türkçe konuştuğumuzda, büyüleyici bir deneyim yaşıyoruz. Cümle yapıları kusursuz, kelime dağarcıkları zengin ve dilbilgisi hataları neredeyse yok. Bu akıcılık, kolayca bir yanılsamaya kapılmamıza neden oluyor: “Bu yapay zeka bizi anlıyor.” Ancak […]
Etik Temelli Vicdani Zeka (ETVZ) Entegrasyonu ile Açık Kaynak Tabanlı Çok Modelli Türkçe Büyük Dil Modeli Geliştirilmesi
Özet Bu araştırma projesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın “Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama” çağrısı kapsamında, etik muhakeme kapasitesi ve vicdani karar verme mekanizmalarına sahip, multimodal (metin-görüntü-ses destekli) açık kaynak tabanlı bir Türkçe Büyük Dil Modeli (LLM) geliştirilmesini hedeflemektedir. Proje, mevcut yapay zeka sistemlerinin etik muhakeme, kültürel bağlam değerlendirme ve hesap verebilirlik açığını kapatmayı […]